De nieuwe EU DSM-auteursrechtrichtlijn
  • 04
  • 04

Sinds kort is de nieuwe EU DSM-auteursrechtrichtlijn aangenomen door de Europese Raad, waarbij artikel 13, naast andere strengere regels voor bijvoorbeeld het delen van links naar nieuwsartikelen, voor de nodige ophef zorgt. Het gaat om een verschuiving van aansprakelijkheid voor auteursrechtschendingen naar de platforms, zoals bijvoorbeeld Youtube (Google) en Facebook. Hoewel de richtlijn in principe aanstuurt op het maken van afspraken en afsluiten van licenties tussen de belanghebbende partijen, zijn veel mensen (o.a. uit het filmvak) bang voor een slecht werkend en technisch onhaalbaar algeheel uploadfilter, waardoor veel content onterecht geweigerd zal worden. Er bestaan immers verschillende excepties, zoals parodie (memes) en het citaatrecht, waarbij wel degelijk gebruik mag worden gemaakt van auteursrechtelijk beschermd werk. Men roept dat het vrije internet in het gedrang komt en noemt het censuur.

Machtspositie grote techbedrijven

Je zou echter kunnen stellen dat er heel erg behoefte is aan meer bescherming voor de makers die nu geen cent terug zien van de reclame-inkomsten die de grote techbedrijven aan hun content verdienen, ook bij onrechtmatige uploads. Grotere techbedrijven kunnen middels deze richtlijn niet langer profiteren van hun machtspositie en lacune in de wetgeving, ten koste van deze makers, maar worden verplicht worden om tafel te gaan en te zoeken naar een oplossing. Dit geldt voor kleine makers, zoals muzikanten, fotografen en videografen, maar ook voor bijvoorbeeld uitgevers van nieuwsmedia en magazines. Ook zij krijgen via de richtlijn een eigen grondslag om eerlijke overeenkomsten te sluiten met de internetgiganten die momenteel verdienen aan hun journalistieke werken.

Het past binnen de lijn van de Europese Unie om te komen tot een Digital Single Market, die aansluiting moet vinden op wetgeving over het fysieke vrije verkeer van goederen, zoals die al bestaat. De ratio is dat met EU-wetgeving handel tussen verschillende lidstaten wordt bevorderd. Je hebt immers niet meer te maken met heel veel verschillende nationale regels, heffingen en (kwaliteits)eisen, die buitenlandse producten of goederen oneerlijk kunnen belasten, maar met voor elk land uniform geldend recht. Ook in IT speelt dit een belangrijke rol. Neem als voorbeeld dat we nu in de hele Europese Unie geen roaming-kosten voor internet meer betalen. Het biedt rechtsbescherming voor zowel bedrijven als consumenten om in elk land gelijke behandeling te krijgen.

Naast rechtsbescherming is er een neveneffect te ontdekken in de behoefte aan regulering van het internet. Neem bijvoorbeeld de bijna dagelijks gesponsorde fake-news berichten van een Humberto Tan of John de Mol die de bitcoin aanprijst (waar Facebook overigens advertentie-inkomsten van heeft), andere berichten die ongewild viral gaan of mensen die met foto en al publiekelijk, ten onrechte of niet, online van strafbare feiten worden beschuldigd. Facebook heeft al meerdere malen laten zien hier niets aan te willen doen, ook als het gaat om evidente feiten. Naast dat dit te kwalificeren is als smaad, wordt er ook auteursrecht geschonden. Indirect worden dit soort problemen aangepakt. Het platform is namelijk verantwoordelijk en kan niet meer op de handen zitten.

Technische onhaalbaarheid

Google gaf in een eerdere reactie al aan dat het technisch onmogelijk is de hoeveelheid content die op Youtube wordt geplaatst, 400 uur aan materiaal per minuut, te controleren. Het zegt hierbij niets over de kwaliteit of inhoud van die hoeveelheid content.

Hoewel de richtlijn erop aanstuurt dat partijen om tafel gaan voor licenties, zijn er ook andere technische mogelijkheden denkbaar naast een vermeend uploadfilter. In de muziek is men al een tijdje bezig met smart contracts en de blockchain. Bij software maakt men gebruik van serial codes of andere verificatie. Ik kan me bij foto’s en video’s bepaalde digitale vingerafdrukken voorstellen waarmee binnen een fractie van een seconde duidelijk is of het gaat om een eerste publicatie en of aan de juiste licentie is voldaan. Maken de grote bedrijven de consument alleen maar bang door te dreigen met een filter? Of biedt de richtlijn kansen om het stuurloze internet te stroomlijnen naar plekken waar legitiem afgenomen kan worden, waar meer makers zich aansluiten bij instanties die hun belangen behartigen?

Geen inhoudstoets

Bovendien gaat het niet om een algemeen inhoudsfilter, en dus censuur, maar om een toets of er (auteurs)rechten worden geschonden bij het plaatsen van inhoud. Wat is daar nu eigenlijk op tegen? De normen en waarden die we in het dagelijks leven hanteren lijken niet te gelden op het internet en de consequenties zijn vaak niet te overzien. Het is een plek waar ongevraagd werk gekopieerd en misbruikt wordt, waar ongefilterd van alles de wereld ingeslingerd wordt met een potentieel miljoenenpubliek. Is het niet meer dan terecht dat de EU eindelijk ingrijpt? En wat is er op tegen om als filmmaker of andere entiteit voor publicatie je licenties op orde te hebben, als je gebruik maakt van werk waarvan het auteursrecht niet bij jezelf ligt?

Hiernaast snap ik de ophef onder filmmakers niet, omdat een dergelijke richtlijn de behoefte naar originele content alleen maar vergroot. Ofwel: het levert meer werk op. Ook de websites die varen bij content van een ander, noem bijvoorbeeld een Dumpert, worden straks verplicht een afspraak met de rechthebbende te maken voor publicatie. Ofwel: potentiële inkomsten voor de maker. Professioneel of niet.

Excepties

Bovendien is een vaak gehoord argument dat kleine bedrijven of start-ups de dupe zijn van deze regeling, omdat zij niet de middelen hebben om aan de richtlijn te voldoen. Echter zijn er bepalingen opgenomen die nieuwe bedrijven tot 3 jaar oud, met een maximale omzet van 10 miljoen euro per jaar en 5 miljoen unieke gebruikers per maand, vrijstelt van het afsluiten van licenties. Start-ups hebben dus volop de mogelijkheid om te groeien, voordat ze afspraken moeten maken met belanghebbenden. Wel geldt de ‘notice and take down’-verplichting, zoals die nu ook al van kracht is.

Ook biedt de richtlijn nieuwe uitzonderingen voor bijvoorbeeld onderwijsinstellingen die intern digitale werken mogen gebruiken voor onderwijsdoeleinden.

Conclusie

Sommige vakbonden zijn heel blij met de richtlijn. De Mediafederatie vindt dat het uitgeversrecht heel belangrijk is voor het voortbestaan van onafhankelijke, kwalitatieve onderzoeksjournalistiek. Als we de beroepsvereniging voor auteurmuzikanten (BAM) moeten geloven is de richtlijn niet ideaal, maar is er een mooi evenwicht bereikt waarbij niet alleen de belangen van grote techbedrijven worden gewaarborgd, maar ook die van de kleine creatievelingen. Wetgeving maken, is concessies doen.

Ik neig ook naar dit standpunt, maar zie ook knelpunten en merk dat meer duiding over deze richtlijn wenselijk is. Ons systeem is erop gebaseerd dat we via abstract geformuleerde rechtsregels deductief redeneren naar omstandigheden van het geval. Het nadeel is dat dit soms leidt tot wetgeving die zelfs voor juristen niet te begrijpen is. Laat staan voor de normale burger die zich er momenteel druk over maakt. Hoe er precies invulling gegeven moet worden aan de richtlijn is nog onduidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat er iets moet veranderen in het digitale auteursrecht. De grote machthebbende partijen kunnen niet meer achterover leunen, maar worden verplicht in gesprek te gaan met belanghebbende organisaties. Dit vind ik op zichzelf een positieve prikkel. De ratio achter de richtlijn, rechtsbescherming voor partijen die het meest hebben te lijden onder de komst van het internet, is een erg belangrijke. Ik ben ervan overtuigd dat er tot nieuwe, innovatieve oplossingen wordt gekomen.

More News
  • 20 apr 2018
  • 4
De hele filmwereld is momenteel in de ban van de op NAB 2018 aangekondigde opvolger van de originele Blackmagic Pocket Cinema Camera: de 4K versie....
  • 5 mrt 2019
  • 5271
We gebruiken de Blackmagic Pocket Cinema Camera 4K nu sinds oktober 2018 als B-camera, als opvolger van de Panasonic GH5, naast de Ursa Mini Pro....
  • 20 mrt 2018
  • 0
In ‘Mixen de basis’ bespreken we de basisprincipes van het mixen van audio. Deze week besteden we aandacht aan de Equalizer. Wat zijn de magische...